Uaniipputit: Saqqaa Illoqarfinnut nunaqarfinnullu pilersaarutit Sisimiut Suliffeqarfiit

Greenlandic   Dansk
Sisimiut Attaveqaatit/ Umiarsualivik/ Mittarfik Aqquserngit aqqusineeqqallu aaqqissuussaanerat Illoqarfiup qeqqa Inissiaqarfik/najugaqarfik Inuutissarsiuteqarfik Suliffeqarfiit Sunngiffik Ilinniarfiit allat Kulturikkut kingornussat Teknikkikkut atortuutit Sisimiut nunataat Namminersorlutik soqutigisaat Aalajangersakkat Maniitsoq Atammik Napasoq Kangaamiut Itilleq Sarfannguit Kangerlussuaq Nalinginnaasumik aalajangersakkat Aalajangersakkat

Suliffeqarfiit


1999-imit 2011 tikillugu innuttaasut amerliartornerini kisitsisit eqqortut naapertorlugit siunissami innuttaasut qanoq amerliartortiginissaat naatsorsukannersinnaavarput. 2024-mi innuttaasut 5847-ssappata, innuttaasut 349-inik amerlisimassapput.

Kisitsisit naapertorlugit meeqqanut inuusuttunullu pisortat kiffartuussivii annerusumik atorfissaqartinneqassasut naatsorsuutigineqassaaq. Ilutigalugu nalinginnaasumik utoqqaat amerliartornerisa kingunerisaanik utoqqarnut kiffartuussinissamik neqeroorutit annertusineqassasut naatsorsuutigineqassaaq. 

Meeraaqqeriviit/meeqqeriviit/akuleriisitsilluni meeqqeriviit /angerlarsimaffimmi paarsisartut.

Ullumikkut Sisimiuni meeqqanut ukioqanngitsuniit tallimat tikillugit ukiulinnut 430-t inissaatigineqarput.

Toqqaannanngikkaluamik ineriatornerup kingunerisaanik ineriartorneq qanimut malinnaavigineqartariaqarpoq, ilutigalugulu meeqqat meeqqerivinni pioreersunut inissinneqarsinnaassanersut imaluunniit meeqqerivimmik nutaarluinnarmik sanaartortoqartariaqarnersoq ataavartumik nalilersorneqartassaaq. 

Kommunip pilersaarusiorfigineqarneratigut, Akiani illuliortiternerup kingunerisaanik ukioqanngitsuniit tallimat tikillugit meeqqeriveqarnissaanik pisariaqartitsisoqarnissaa naatsorsuutigalugu, Akiani nutaamik meeqqeriviliortoqarsinnaanissaanut nunaminertamik immikkoortitsisoqarpoq. 

Meeqqeriviit pioreersut ullutsinnut naleqqukkunnaarlutik nutaanngilisut nutaanik taarserneqarunik pissusissamisoortutut isigineqarsinnaavoq. 

Meeqqat atuarfiat

Ullumikkut Sisimiuni meeqqat atuarfiini marluusuni atuartut katillugit 1000-it missaanniittut inissaqartinneqarput. Ullumikkut 787-it atuartuutigineqarput, Ilimmarfeeqqamilu 30-t atuartuutigineqarlutik. Tamatuma saniatigut atuartunut immikkut pisariaqartitsisunut 15-it inissaatigineqarput. 

Naak, innuttaasut amerliartornissaat naatsorsuutigineqaraluartoq, siunissami atuarfiit inissakilliorfiulerumaassanersut maannangaaq nalileruminaappoq. Maannakkut pissutsit taamaatsillugit ilaqutariit meerartallit meeraat ikinnerusarput – angajoqqaat marluullutik suliffeqartillugit meeqqat ikinnerusut inunngortarput.

Taamaattumik ineriartornerup ataavartumik naliliiffigineqartariaqartartussatut naliliiffigineqarpoq.

Suliffissat amerliartornerisigut atuareernerup kingorna ornittakkat pisariaqartinneqarnerulissanersut aamma apeqqutaavoq. Ullumikkut fritidshjemmini meeqqat 131-t inissaqartinneqarput. 

Atuarfiit inissaalatsilissagaluarpata, pilersaarusiornermi Akiani atuarfiliortoqarsinnaanissaanut nunaminertamik immikkoortitsisoqarpoq. Nunat akorngannit atuartunut atuarfiusinnaavoq, imaluunniit assersuutigalugu meeqqanut arfinilinnit qulit tikillugit ukiulinnut atuarfiusinnaalluni. 

Inuusuttunut neqeroorutit

Ullumikkut Sisimiuni inuusuttunut 14-init 25 tikillugit ukiulinnut neqeroorutit marluupput. Sukorsit inuusuttunut 14-init 16-it tikillugit ukiulinnut neqeroorutaavoq, Nutaraq-llu 16-init 21-t tikillugit ukiulinnut neqeroorutaalluni. 

Illoqarfimmi inuusuttunut – pingaartumik inuusuttunut illoqarfinnit allanit tikillutik ilinniariartortunut neqeroorutit – suli amerliartortinneqarnissaannik pisariaqartoq nalilerneqarpoq. Illoqarfimmi neqeroorutigineqareersunut, ineriartortinneqarnissaannillu naatsorsuutigineqartunut neqeroorutit iluaqutaasunik ataatsimoortinneqarsinnaapput. 

Mittarfikumiilluni Nutaraq-p Nalunnguarfiup eqqaanut nuunneqarnissaa sulissutigineqarpoq. 

Innarluutilinnut neqeroorutit

2010/2011-mi ukiup nikinnerani, innarluutilinnut tunngasut Qeqqata Kommuniata Namminersorlutik Oqartussanit tiguaa. 

Qeqqata Kommuniani Kommunalbestyrelsi, innarluutilinnut politikkiliortitsinikuuvoq (link), taannalu aqqutigalugu periarfissaatillugu innarluutillit innuttaasutulli allatut atugaqartinneqarlutillu periarfissaqartinneqarput. Pingaartumik najugaqarnermut, ilinniarsinnaanermut, aqqutissanullu tunngasut politikkikkut pingaartinneqarput. 

Sisimiuni innarluutilippaaluit illoqarfimmi siammaqqallutik najugaqarput. Sapaatip akunnerata ingerlanerani ullut ilaanni Sannavimmik 49-it missaannik atuisoqartumut atuinissaminnut periarfissaqartarput. Meeqqanut inuusuttunullu innarluutilinnut 18-it tikillugit ukiulinnut aqqaneq-marlunnik inissaqartumik fritidsklubbeqarpoq.

 Sanaartukkat aaqqissuunneqarnissaat inissisimavissaallu eqqarsaatigalugit innarluutillit pisariaqartitaannut pitsaanerusumik naleqqussakkanik inissialiortoqarnissaa pisariaqarpoq. Innarluutillit pisinnaatillutik ulluinnarni isumagisassaminnik namminneq isumaginnittarnissaannut periarfissaqartinneqarnissaat pingaartutut anguniagaavoq. Pisuni ataasiakkaani, najugaqarnikkut inissisimalluarnikkut innarluutillit nammineersinnaanerat annertusisinnaavoq. 

Innarluutilinnut immikkoortortaqarfiup nalilerpaa, innarluutilinnut inissiat inissisimalluartut aqqaneq-marluk missaanniittut pisariaqartinneqartut. 

Innarluutillit aamma sapinngisamik nalinginnaasumik inuuneqarsinnaanissaasa attatiinnarneqarnissaat periarfissallu annertusineqarnissaat anguniarlugu, najugaqarfissiani pingaaruteqarlutik inissiat assigiinngitsut marluk immikkut isiginiarneqartariaqarput. Inissiat assigiinngitsut taakku marluk tassaapput: Namminerisamik inissiaq Najugaqatigiiffiillu. 

Inissiat aaqqissuunneqarnissaat inissisimavissaallu eqqarsaatigalugit innarluutillit pisariaqartitaannut naleqqussarneqarsinnaasunik pitsaanerusunik inissialiortiternissaq aallaavittut pisariaqarpoq. Innarluutillit innarluuteqarnertik akornutiginagu ulluinnarni isumagisassanik namminneerlutik isumaginnittarnissaat anguniakkat ilagisariaqarpaat. Ilaatigut inissiat inissisimalluarnerisigut innarluutillit namminneersinnaanissaminnut periarfissagissaarnerussapput. 

Najugaqatigiiffiit tassaapput innarluutilinnut immikkut ittumik tapersersortariaqartunut najugaqarfiit. Sisimiuni najugaqatigiiffiit quliullutik 25-nut inissaqartitsipput. 

Utoqqarnut inissiat/utoqqaat angerlarsimaffii

Sisimiuni Utoqqaat Angerlarsimaffianni inissat 32-upput, utoqqarnullu inissiat 49-rut pigineqarlutik.

Sullinniakkanut allanut sanilliullugu sullinniakkat sorliuneri apeqqutaalluni utoqqarnut neqeroorutit inissikkuminaannerulaartarput. Utoqqarnut pisinnaanerusunut inissiani Utoqqaat Angerlarsimaffianiluunniit najugaqassagaanni ukioqqortussuseq tamatigut apeqqutaaneq ajorpoq, matumanili atukkat pisinnaasallu apeqqutaanerusarlutik. 

Ilaqutariinnermut Immikkoortortami nalilerneqarpoq, maannakkut pisariaqartitsisut inissaqartikkumallugit siunissami qaninnerusumi utoqqarnut pisinnaanerusunut inissiat 30-t missaanniittut sanaartornissaat pisariaqassasoq.

Nalinginnaasumik ineriartorneq tunuliaqutaralugu utoqqarnut inissianik sanaartortuarnissaq suli pisariaqartinneqassasoq naatsorsuutigineqarpoq. Pilersaarusiornerup nalaani utoqqarnut pisinnaanerusunut inissiat minnerpaamik 30-t sanaartorneqartussatut pisariaqartinneqassasut nalilerneqarpoq. 

Utoqqarnut pisinnaanerusunut illoqarfimmi sumi pitsaanerpaamik sanaartorneqarsinnaaneri pillugit kommunip pilersaarusiorfigineqarneratigut siunnersuutit sisamaapput. Ingerlatsineq kiffartuussinerlu eqqarsaatigalugit inissiat ataatsimoortinneqarnissaat aallaaviuvoq. Utoqqaat ulluinnarni nammineersinnaanissaat pillugu aamma sapinngisamik illoqarfiup qeqqanut qanitarisaani sanaartorneqassapput. Tullinnguuttuni sanaartorneqarsinnaapput. 

  1. Utoqqaat Angerlarsimaffiata eqqaani annikinnerusumik iluarsartuussisoqarneratigut inissiat 30-t sanaartorneqarsinnaassapput
  2. Illoqarfiup qeqqani illorsuanik quleriinnik pisiniarfiliornernut atatillugu naqqini pisiniarfeqariarluni quleriinni sinnerini elevatoreqartitsilluni utoqqarnut inissialiortoqarsinnaavoq.
  3. Kiffartuussivinnut pisiniarfinnullu qanitsitsilluni Brugsenip eqqaani inissisimalluartunik utoqqarnut inissialiortoqarsinnaavoq.
  4. Utoqqaat Angerlarsimaffianut qanitarisaani Paaraarsummi nutaamik najugaqarfissialiornikkut.
  5. Paamaap Kuaani inissiarsuarnut nutaanngileqisunut ingutsereriarluni utoqqarnut inissianik nutaanik sanaartornikkut.